kullanıcı yönetimi

Kullanıcı ve Grup Yönetimi Grafik Arayüzleri:

Şu ana kadar kullanıcı ve grup yönetimi için komut satırı araçlarından yararlandık. Bir çok dağıtım sistem idaresi için kendi grafik arabirim(GUI) temelli araçlarını geliştirmiştir. Bunlar arasında Redhat User Manager , Mandrake Userdrake , Suse Yast gibi araçları örnek verebiliriz. Bunun yanı sıra herhangi bir dağıtımdan bağımsız olarak geliştirilen Webmin , Linuxconf gibi araçlarda mevcuttur. Redhat User Manager Redhat kullanıcıları için çok güçlü bir araçtır. Redhat User Manager aracını Start Aplications -->System Settings --> Users and Groups menüsünden başlatabilirsiniz. User manager penceresi users ve groups adlı iki farklı sekmeden oluşur. Sekmelerin hemen üst tarafında Kullanıcıları eklemenizi sağlayan Add User butonunu , yanında ise gruplar oluşturmanızı sağlayan Add Group butonunu görebilirsiniz. Properties seçili olan sekmeye göre, var olan herhangi bir kullanıcının ya da grubun özelliklerini görüntülemeye yada değiştirmeye yarar. Add User butonuna tıkladığınızda aşağıdaki gibi bir menü açılır.

Dosya ve Dizin Erişimleri Atamaları:

Kullanıcılar ve guruplar kullanılarak dosyaların ve dizinlerin erişimlerini sınırlandırılabilir. Her kullanıcı kendi sahibi olduğu dosyalarda bu işlemleri gerçekleştirebilir. Root kullanıcısı ise tüm dosya ve dizinlerin sahipliklerini ve izinlerini değiştirebilir. Linux dosya yapısına göre her dosyanın veya dizinin bir sahibi birde grubu bulunur. Bir dosyanın sahibi(owner) o dosya veya dizin üzerinde her türlü değişiklik yetkisine sahip olur. Dosyayı yeniden adlandırabilir, dosya izinlerini değiştirebilir , dosyayı silebilir. Bu bölümde dosya izinlerine kısaca değineceğiz. Konunun ayrıntıları Linux dosya ve dizin yapısı bölümünde incelenecektir. Bir dosyasını sahipliği chown komutu ile değiştirilir.

Grup Yönetimi:

Grupları yönetmek içinse groupadd, groupmod ve groupdel komutları kullanılır. Bu komutlarda /etc/group dosyasını işler. Kullanıcı yönetiminde olduğu gibi eğer shadow şifreleme kullanılıyorsa parolalar /etc/gshadow dosyasında tutulur. Guruplar içlerinde bir çok kullanıcıyı barındırabilirler. Yeni bir grup oluşturmak için groupadd komutunu kullanırız.

[root@linuxserver root]#groupadd ortak -g 501

yukarıda ki örnekte grup tanımlayıcısı (gid) 501 olan ortak adlı bir grup oluşturuluyor. Bir başka komut olan groupmod komutu ise grup özelliklerini değiştirmemizi sağlar.

Disk kotalarını kullanarak kullanıcılar ve gruplar bazında disklere yazılacak veri miktarını kontrol edebiliriz. Bu özellik , beklemediğimiz bir anda disklerimizin dolarak sistemimizin durmasını önleyacektir. Ayrıca “repquota” gibi araçlarlada sistemdeki disklerin kullanımını sürekli izleyebilir. Kotaların sınırlı olduğu alan disk bölümleridir.(Disk Partition) Tek bir fiziksel disk üzerindeki herhangi bir disk bölümü için ayarlanmış kota diğer bölümler için geçerli olmayacaktır. Ayrıca kotalar klasör ve dosyalara uygulanamazlar. Bununla birlikte kota yönetimi disk bölümü üzerindeki düğüm(inode) bilgisini kullanarak oluşturulabicek dosya sayısını sınırlayabilir. Disk bölümlerinize kota uygulayabilmek için, çekirdeğinizin kota desteği ile derlenmiş olması gerekir. Kota araçlarını da aşağdaki adresten indirebilirsiniz.